Articles


“Kita nato nga ang cacao motubo dinhi sa atong probinsya. Nadiskobrehan sa San Isidro, didto sa Sawata nga ang cacao maayong pagtubo. So kung maayo gani sa San Isidro, dapat lang maayo sab sa Kapalong, maayo pod sa Asuncion, maayo pod sa New Corella ug maayo pod sa Sto. Tomas. Basta kadtong mga rolling area, ideal pod sa cacao. Kay kung flat ang imong yuta, imo man pod na tanoman sa banana ug rice, di ba? As far as 
I’m concerned, I consider cacao as the future crop of our province,” pagdasig sa gobernador sa kapin 250 ka mga partisipante gikan sa tibuok probinsya.

“So I would like to encourage you, i-encourage ko kamo nga i-push ang inyong planting labina kadtong mga area nga way klarong tanom, para maka produce kita nang cacao,” padayong pagdasig ni Gobernador del Rosario.

Gisaysay usab ni Provincial Agriculturist Dr. Anastacia Notarte nga bisan tinuod nga ang Davao Region mao ang pinakadako ug abot sa cacao sa tibuok Mindanao, apan pwede pa gyod kini pakusgan ug tungod usab sa dako kaayo nga benepisyo nga ikahatag ngadto sa mag-uuma.

“Sa tibuok Davao del Norte naay 47 ka association nga recipient nianing atong ginatawag nga Double-Up Cacao program sa Department of Agriculture in collaboration sa provincial and city, municipal agriculture office. Tungod sa ka-organized nato, kahan-
ay sa atong mga programa dire sa probinsya, instead nga 900 thousand lang ka semilya ang ihatag sa department, gi-allocate sa Davao del Norte, gi-increase sa 1.1 milyon planting materials ang atoang itanom karon lang nga tuig,” matod ni Dr. Notarte.

Gitug-an usab sa DavNor agriculturist nga sa katibuk-ang produkto sa Pilipinas, 90% niini gikan sa Mindanao. Ug sa maong gidaghanon nga produkto sa cacao sa tibuok Mindanao, 80% niini gikan sa Davao region o Rehiyon XI nga gilangkoban sa Davao del Sur, Davao City, Davao del Norte, Davao Oriental ug ComVal Province.

Labot sa panginahanglan sa cacao, matod ni Dr. Notarte nga ang Pilipinas nagkinahanglan ug hangtod 50 mil metriko tonelada apan ang lokal nga abot mokabat lamang ug 10 mil metriko tonelada busa dako gayod kaayo ang panginahanglan nga 
nagkahulogan ug maayong kita alang sa mga mag-uuma.

“According sa Department of Agriculture statistics, ang global o kinatibuk-an nga demand sa cacao moabot na siya ug 4.7 to 5 million metric tons. Ang deficit moabot sa 1 million metric tons. How about in the Philippines scenario? 50,000 metric tons ang 
atoang panginahanglan but ang atoa lang na-produce is only 10,000 metric tons. Busa naa ta’y deficit nga 40,000 metric tons sa ato pa lang,” pasabot sa hepe sa PAGRO labot sa hayag nga kaugmaon labot sa panguma sa cacao dinhi sa probinsya.

Gawas sa libreng planting materials, makadawat usab ang mga cacao farmers nga naorganisar ngadto sa mga kooperatiba ug libreng abono gawas pa sa pag-monitor sa mga personahe sa DA aron gayod maseguro nga molambo pa ang cacao dinhi sa 
probinsya sa Davao del Norte.