"Na-happy ko kay naapil pud akong anak diri."
Mao kini ang gibating kalipay ni “Jenly” nga taga-Balagunan, Santo Tomas, usa sa mga ginikanan nga adunay anak nga naapil sa bag-ong "Pangga Ko Si SAM" (Severe Acute Malnutrition) program sa Probinsyal nga Panggamhanan sa Davao del Norte. Alang kaniya, dako nga kahupayan ang paglaom nga adunay motutok sa panglawas ug nutrisyon sa iyang anak pinaagi sa libreng medical services ug dugang suporta nga ihatag sa programa.
Gilunsad ang programa isip bag-ong inisyatiba sa PLGU pinaagi sa Office of the Vice Governor ug Provincial Health Office (PHO) aron mapalig-on ang pag-atiman sa mga batang adunay Severe Acute Malnutrition (SAM) nga nag-edad og zero hangtod lima ka tuig. Sumala ni PHO Head Dr. Alfredo A. Lacerona, nahimugso ang programa pinaagi sa paningkamot ni Vice Governor Clarice T. Jubahib human niyang makita ang panginahanglan sa mga batang grabe ang kakulang sa nutrisyon.
“Kining "Pangga ko si SAM", karon ra gyud ni siya namugna tungod pud sa paningkamot ni Vice Gov… Nagkasinabot mi tungod kay usa lagi ni sa iyang komite nga nakit-an niya ang mga problema sa mga bata. Hangtud naabot mi sa malnutrisyon ug iyang gi-grab kini nga program nga bisan man lang kining mga severely malnourished children ang iyang atimanon at least dako na kaayo ni'g tabang sa atong programa sa nutrisyon diri sa probinsya,” sulti ni Lacerona.
Matud ni Lacerona, bisan adunay nagkalain-laing nutrition interventions ang mga lungsod ug siyudad, dili pa kini igo aron marehabilitar ang tanang batang adunay severe acute malnutrition. Busa, ang "Pangga Ko Si SAM" gihimo isip dugang nga suporta aron palig-onon ang kasamtangang nutrition program sa tibuok probinsya.
Dugang pa niya, ang programa wala lamang nagpunting sa paghatag og pagkaon. Lakip sa gilunsad nga serbisyo ang medical assessment sa mga pediatrician, nutrition counseling alang sa mga ginikanan, feeding intervention, hygiene kits, tambal ug uban pang health packages nga gisuportahan sa mga donors. Ang matag benepisyaryo monitoron sulod sa 120 ka adlaw, diin kabahin sa monitoring ang Barangay Nutrition Scholars (BNS), mga volunteers ug barangay officials aron masiguro nga makaabot sa mga bata ang tanang nutritional interventions ug masubay ang ilang pag-uswag.
“Nagsunod gihapon ta sa standard nga adlaw sa paghatag og feeding progam. Hangtud ni siya 120 days ang paghatag nato og suporta sa atong mga kabataan… So naay mga treatment partner, naay partner kada malnourished, atong mga BNS, atong mga volunteers, ang uban mga barangay officials… Kada semana imonitor pud ang ilang timbang. So, dinha nato makita, siguro sa sulod sa usa ka bulan, nga naa bay improvement o wala. Kung walay improvement sulod sa usa ka bulan, again atong ibalik na pud sa doctor,” ingon sa doktor.
Alang kang VG Clarice, kabahin kini sa iyang dugay nang adbokasiya sa pag-atiman sa kabatan-onan ug paghatag og prayoridad sa mga labing nanginahanglan.
“Akong paningkamotan nga moduso ta og balaod nga mahatagan og budget ni nga programa para maregular program na gyud siya sa atong probinsya kay kalingan gyud nato tabangan ang mga bata nga wala kaayo silay access sa medical, walay access sa maayong pagkaon,” sumala ni VG Clarice.
Iyang gipadayag usab nga ang programa dili lamang kutob sa pagtabang sa mga batang adunay Severe Acute Malnutrition, kundili gilauman usab nga sa umaabot matabangan ang mga batang adunay Moderate Acute Malnutrition (MAM) pinaagi sa dugang pondo ug suporta.
Usa sa mga unang mitubag sa panawagan sa programa mao ang Marsman Drysdale Foundation Inc., usa pribadong kompanya sa industriya sa saging nga nakabase sa Makati apan ania sa Davao del Norte naga-operate labi na sa Santo Tomas, Kapalong, ug ubang bahin sa Davao de Oro. Sumala ni Program Officer Joel B. Quiño, dugay nang nagpunting ang ilang foundation sa edukasyon ug panglawas sa mga komunidad diin nag-operate ang kompanya, busa dali silang mitubag sa hangyo sa Provincial Health Office.
“Ang foundation nitutok sa duha ka major concerns, sa education ug sa health. So, mao gyud na ang advocacy sa foundation, nga motabang diha sa paningkamot aron ma-improve ang education and health sa mga areas nga asa si Marsman ga-operate,” sulti ni Quiño.
Matud pa ni Quiño, mas dako ang epekto sa usa ka programa kung ang gobyerno ug pribadong sektor magtinabangay kaysa magtinagsa.
“Sa among tan-aw, mas dako ang mahimo kung makig-alayon ta. Dili ta magtrabaho nga kita-kita ra. Mas maayo nga ang atong effort atong ikonek with ither efforts also para mas dako ang impact. Bisa’g gamay ang atong resources mahatag, pero dako ang iyang matabang tungod kay ato man siyang giput-up together with the resources of others,” ingon niya.
Gawas sa Marsman Drysdale Foundation Inc., ka-partner usab sa programa ang KAAGAPAY Program ni Kuya Gob nga maoy nagsuplay sa mga gulay, ug ang Verax Pharmacy, ug Bean and Barrel Coffee Shop Tagum. Dayag usab ang suporta ni kanhi Board Member Nicandro “Nickel” Suaybaguio, ang mga Barangay Nutrition Scholars, mga kawani sa Office of the Vice Governor, mga representante gikan sa mga LGUs sa Santo Tomas, Carmen, Braulio E. Dujali, ug Panabo City, uban sa daghang donors nga naghatag og pagkaon, tambal, ug hygiene kits alang sa mga benepisyaryo.
Human sa launching, gilayon usab nga gipahigayon ang medical check-up, nutrition counseling, ug pagpanghatag sa food packs, hygiene kits ug uban pang health assistance isip unang lakang sa pag-atiman sa mga batang naapil sa programa.
Writer: Jun Rey VillanuevaPhotos: Office of the Vice Governor
